پربازدیدترین ها

جدیدترین نوشته ها

بررسی و نقد شیوه‌های وثاقت متن قرآن مطلب ویژه

تأملاتی در مقاله«بررسی و نقد شیوه‌های وثاقت متن قرآن از دیدگاه، دانشمندان مسلمان”
با تشکر از زحمات استاد ارجمندجناب آقای دکتر نجار زادگان حسب الامر جنابعالی نکاتی از کتاب فصل ۴ «حجّیت سنّت پیامبر خدا (ص) در تفسیر»‌ تقدیم می‌کنم و از بابت جسارتم قبلاً‌ پوزش می‌طلبم         محمد عبادی
مقاله جنابعالی در سه بخش تقدیم می‌نمایم.

 

در چکیده مقاله، آمده است: ” احراز وثاقت هر متنی اعم از آسمانی و غیر آسمانی، شرط نخست برای اعتبار فهم مخاطب خواهد بود”

تأمل: بنظر می‌رسد در بیان جناب استاد در مسئله اعتبار فهم مخاطب بین مقام معرفت شناسی و عمل خلط شده باشد چون اعتبار فهم همانطور که از کلمه فهم بدست می‌آید یک مسئله معرفت شناختی در حوزه ذهن است ممکن است جناب استاد مقام عمل اراده فرموده باشند ولی بنظر می‌رسد این عبارت برای رساندن مقصود گویا و تمام نباشد. چون بسا معرفتی باشد ولی به مرحله عمل نرسیده باشد
در ص ۱ آمده است: وثاقت متن در این نوشتار به معنای اطمینان عرفی در صحت انتساب متن به صاحب آن است.
اگر چه ارائه تعریف برای تعیین مقام بحث امری پسندید و لازم در پژوهش و تحقیق است لیکن انتخاب واژه و ثاقت متن واژه مناسبی برای این تعرف نمی‌باشد چون در وثاقت متن باید شرایط وثوق را در خود متن جستجو کنیم حال آنکه اثبات از طریق انتساب به صاحب متن جزء لوازم وثاقت متن است بدین معنی که گاهی می‌خواهیم از اعتبار صاحب متن به وثاقت متن پی ببریم و گاه از ویژگیهای خود متن صرف نظر از انتساب آن به نویسنده می‌خواهیم بفهمیم کهبه وثاقت متن برسیم
ظاهراً‌جناب استاد بنابر آنچه که از عبارت دوم ایشان «اعتبار فهم ازمتن در این جا به معنای حجیت دریافتها و استنباطها ازظاهر کلام است که موجب خواهد شد دلیلی برای دریافت کننده یا مستنبط در مقام و احتجاج شود و ….» نیز بدست می‌آید ‌بدنبال جعل اصطلاح جدید برای اعتبار فهم هستند. چه اینکه در بحث حجیت ظواهر ما بدنبال اثبات این مطلبیم که آنچه ما از ظاهر یک کلام صرف نظر از محتوای صحیح و یا سقیم آن می‌فهمیم برای ما حجت است اما اینکه عمل به فهم بکنیم یا نه باید از ادله دیگری بدست آورد که ارتباطی به حجیت فهم ما ندارد.

۳- در ص ۶ ثالثاً ‌آمده است… اگر وثاقت متن قرآن به اثبات نرسد سند رسالت نبی اکرم (ص) و در پی آن سند امامت مخدوش خواهد بود و نمی‌توان اعتبار گفتار معصومان از جمله اعتبار این کلام را که «قرآن را برای صورت ما حجت می‌دانند و ما را مکلف به تمسک به آن می‌کنند را اثبات کرد.»

تأمل: این سخن در صورتی که تنها راه علمی و استدلالی برای حجیت قول معصوم از طریق قرآن کریم باشد صحیح است در حالی که اخبار تاریخی متواتر از سوی رسول خدا (ص) در خصوص جانشینی امامان معصوم (ع) از یک سو و دلایل عقلی بر لزوم امامت پس از خاتمیت به عنوان ضامن بقای دین و مفسر معصومانه از دین نیز وجود دارد. توجه به این نکته که رویکرد «حجیت بین الدفتین»‌به استناد کلام معصومین (ع) ناشی از شبهه احتمال تحریف پس از رسول خدا (ص) در قرآن کریم است در حالی که بحث این بزرگواران مربوط به تحریف در عصر نبوی (ص) نبوده تا نقلهای تاریخی همه فرو ریزد و حتی رسالت رسول و وصایت اوصیاء نیز مخدوش شود و در نتیجه نتوان به کلام آنان نیز احتجاج کرد. چون عاملان تحریف بر فرض وقوع بیشتر همت خود را مصروف به تحریف قرآن به عنوان سند جاویدان همه مسلمین کرده بودند تا تحریف سخنان ائمه (ع) که آنان از اصل امامتشان را قبول ندارند. بنابراین نظریه حجیت بین الدفتین ممکن است ناتمام باشد ولی این استدلال نیز نمی‌تواند صورت مسئله را حل کند به عبارتی مدعا صحیح است ولی دلیل بر مدعا ناتمام.

۴/ درص ۸ :اولاً چو ن این نظریه بر اساس انحلال علم اجمالی…….آمده است

تکملة: لازم میدانم تکمله‌ای بر این سخن استاد داشته باشم و آن اینکه این سخن استاد‌اعظم شیخ انصاری رض و محقق خراسانی منوط به آن است که ما آیات الاحکام را در دایره محدود «به قول بعضی بزرگان» ۵۰۰ آیه بدانیم در حالی که احکام فقهی را می‌توان از آیات اعتقادی قرآن، آیات تاریخی، قصص و … نیز بدست آورد اگر چه صراحتی در بیان احکام نداشته باشند و اجتهاد واقعی نیز همین است و کلام ائمه که ثلث یا ربع قرآن در حوزه فرائض و احکام است مؤید این معنی است بنابرانی چگونه می‌توان غیر آیات الاحکام را از دایره ابتلا بیرون کرد و علم اجمالی را به شک بدوی منحل نمود؟؟

فصل ۴در بحث ” حجیت سنت پیامبر خدا (ص) در تفسیر ” ص ۶۹آمده است
در ص ۷۲ در بحث ارزیابی دیدگاه ، اول آمده است… لیکن از مفهوم دو کلمه تبیین و تعلیم استفاده می‌شود که وظیفه حضرت در این باره تعلیم آیاتی است که بر اثر اجمال یا غموض و … نیاز به بیان و توضیح دارند….

تأمل ـ اولاً‌ملاک غموض آیات چیست؟ آیا مربوط به تشخیص پیامبر (ص) است و یا مربوط به فهم مخاطبان است به هر دلیل اگر غموض آیات باقی مانده باشد آیا با هدف نقش هدایتی قرآن برای همه اعصار می تواندسازگار باشد؟؟ این دلیل که عامل نرسیدن تبیین پیامبر (ص) و ائمه (ع) به ما خود ما مردم هستیم تبین موجهی نیست چون همین سخن را درباره تحریف موجود در کتب ادیان دیگر نیز می‌توان گفت که مسئول آن خود مردم بوده‌اند بنابراین مشکل تبیین قرآن کماکان باقی خواهد ماند.

۲) در ص ۷۴ خامساً‌آمده «اختلاف صحابه نیز چیزی را تأیید نمی‌کند چه بسا پیامبر خدا (ص) همه معانی قرآن را بیان کرده باشد ولی همه صحابه آن را تلقی نکرده باشند.

تأمل: این سخن با حقیقت مفهوم «تبیین و تفسیر» نیر ناسازگار است چگونه می‌توان پذیرفت که “اکثریت “موارد تبیین را تلقی نکرده باشند و تنها امام علی تلقی کرده باشد آنگاه بگوییم «لتبیّن للناس»‌محقق شده است بهتر نبود بجای لتبین للناس گفته می‌شد لتبیّن للائمه یا لتبیّن لاهل الذکر؟ و این تخصیص اکثر با جهت گیری هدایتی قرآن برای مردم ناسازگار نیست و با هدف رسالت نیر هماهنگ نیست؟ مگر اینکه گفت حرف اخباریها را بزنیم که این کار برای ضرورت و لزوم نیازمندی مردم به امام (ع) بوده است ولی این سخن نیز نمی‌تواند تمام باشد چون این سخن خلاف حکمت نزول قرآن است و وجود امام معصوم حجت بر اصل دین است و از سوی دیگر پذیرش امامت متوقف بر فهم قرآن است.

۳) در ص ۷۹ سطر آخر آمده: از این روایات و بسیاری از روایات دیگر به ملازمت و همراهی امام علی (ع) با رسول خدا (ص) ـ اعتنای خاص پیامبر (ص) به ایشان …..

تأمل: این سخن که فردی چون امام علی (ع) نسبت به همه علوم و معارف و اسرار قرآن آشنا بودند و پیامبر (ص) همه آنچه را که لازم بود تعلیم دهند به او تعلیم داده اند سخن حق و قابل قبولی است لیکن این سخن نمی‌تواند مجوز عدم تبیین قرآن برای عموم مردم باشد مضافاً‌ به اینکه آنچه از اهلبیت (ع) نیز تا به امروز به ما رسیده در تقابل معارف عالیه قرآن کریم ناچیز و اندک است و همانطور که گفتیم اگر محرومیت ما از روایات را بر گردن خودمان بیندازیم مشکلی را حل نمی‌کند چون ما معتقد به جهانی بودن و جاودانگی دین اسلام هستیم و این جاودانگی‌ همانطور که لازمه‌اش حفظ قرآن از تحریف است همانطور لازمه‌اش ماندگاری تبیین قرآن برای نسلهای آینده است چون این دو به طور مساوی در ایفای نقش هدایتگری قرآن برای همه نسلها مؤثر است والاّ نقض غرض می‌شود!!

به اشتراک بگذارید

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn
بازدید 595 بار
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
منتشرشده در قرآنی

دیدگاه ها و اظهار نظرات

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید

به ما بپیوندید

نوشته های قدیمی تر

کتاب های منتشر شده

Style Setting

Fonts

Layouts

Direction

Template Widths

px  %

px  %